Vụ cháy kinh hoàng xảy ra vào ngày 28/6/2025 tại Hưng Yên đã khép lại bằng một bản án có tính răn đe cao. Việc Tòa án tuyên phạt các cựu Chủ tịch và Phó Chủ tịch xã mức án từ 4 năm 3 tháng đến 5 năm 6 tháng tù không chỉ là cái kết pháp lý cho một vụ án đau lòng, mà còn là hồi chuông cảnh tỉnh đanh thép đối với công tác quản lý nhà nước ở cấp cơ sở.
Theo cáo trạng của Viện Kiểm sát Nhân dân tỉnh Hưng Yên, ngày 15/6/2024, Trịnh Đình Hiếu (thôn Đông Mai, xã Lạc Đạo) cho Nguyễn Văn Hàng (Tổ dân phố Triều Khúc, phường Thanh Liệt, Hà Nội), Đỗ Minh Hiến (thôn Hồng Thái, xã Như Quỳnh), Đỗ Văn Vinh (thôn Thanh Khê, xã Lạc Đạo) thuê nhà xưởng thuộc thôn Ao, xã Lạc Đạo (Hưng Yên) để mở xưởng tái chế nylon phế liệu.
Nhà xưởng có khối tích gần 12.860m3, trên diện tích 3.000m2, thuộc nhóm cơ sở có nguy hiểm cháy nổ B quy định tại Nghị định số 34/2024/NĐ-CP của Chính phủ phải được thẩm duyệt thiết kế về phòng cháy, chữa cháy trước khi đi vào hoạt động.
Tuy nhà xưởng chưa đủ điều kiện về phòng cháy, chữa cháy, Hiếu vẫn cho Hàng và Hiến thuê để sản xuất. Sau khi thuê, Hàng và Hiến lắp đặt máy móc, thuê công nhân làm việc tại cơ sở dù chưa bảo đảm các điều kiện an toàn về phòng cháy, chữa cháy.
Trách nhiệm từ những ‘lỗ hổng’ không đáng có
Trong quản lý hành chính, cấp xã/phường là ‘cánh tay nối dài’ gần dân nhất. Mọi quy định về an toàn phòng cháy chữa cháy (PCCC), trật tự xây dựng hay kiểm tra kinh doanh đều cần sự giám sát chặt chẽ từ chính quyền địa phương. Tuy nhiên, vụ cháy thương tâm khiến 8 người tử vong là minh chứng rõ nét cho việc buông lỏng quản lý, coi nhẹ các quy chuẩn an toàn.
“Khi những quy định an toàn bị xem nhẹ bởi tư duy ‘du di’ hoặc thiếu kiểm soát, thì cái giá phải trả không chỉ là những bản án hình sự, mà là sự an nguy của chính những người dân mà cán bộ đó có trách nhiệm bảo vệ.”
Từ sai phạm cá nhân đến bài học vĩ mô về quản trị
Việc quy trách nhiệm cho lãnh đạo xã không chỉ dừng lại ở việc xử lý sai phạm cá nhân, mà còn đặt ra câu hỏi về năng lực thực thi công vụ:
- Giám sát cơ sở: Các cơ sở kinh doanh, nhà ở kết hợp sản xuất cần được hậu kiểm chặt chẽ thay vì chỉ dừng lại ở giấy phép trên giấy tờ.
- Nâng cao năng lực cán bộ: Cần đào tạo chuyên sâu về kỹ năng quản lý rủi ro thiên tai, hỏa hoạn cho cán bộ cấp xã.
- Trách nhiệm người đứng đầu: Bản án lần này khẳng định, bất kỳ sự thiếu trách nhiệm nào gây hậu quả nghiêm trọng đều sẽ đối diện với pháp luật nghiêm minh, không có vùng cấm.
Hướng tới quản trị an toàn bền vững
Thảm kịch tại Hưng Yên là vết sẹo đau đớn đối với cộng đồng. Để không còn những ‘vụ cháy 8 người chết’ tái diễn, đòi hỏi sự thay đổi trong nhận thức: mỗi cán bộ không chỉ là người làm hành chính, mà phải là người bảo vệ sự an toàn cho địa bàn. Việc chuyển từ tư duy ‘quản lý theo sự việc’ sang ‘quản lý rủi ro’ chính là chìa khóa để bảo vệ tính mạng người dân trong tương lai.
