Trong kỷ nguyên số, ranh giới giữa thế giới ảo và đời thực đôi khi bị xóa nhòa bởi sức hút của những nút bấm tương tác. Những năm gần đây, không gian mạng Việt Nam chứng kiến sự trỗi dậy của một nhóm đối tượng được gọi là “giang hồ mạng”. Nổi bật trong số đó là Bùi Xuân Huấn (biệt danh Huấn “Hoa Hồng”), người sở hữu hàng triệu lượt theo dõi qua các buổi phát trực tiếp (livestream) rao giảng đạo lý sống. Tuy nhiên, chuỗi sai phạm liên tiếp của đối tượng này trong năm 2020 đã bóc trần sự mâu thuẫn sâu sắc giữa những giá trị đạo đức giả tạo trên mạng xã hội và lối sống lệch chuẩn, thách thức pháp luật ngoài đời thực.
Những “triết lý” nghìn view và thực tế phũ phàng
Bùi Xuân Huấn (sinh năm 1985, quê Yên Bái) từng là một hiện tượng thu hút sự quan tâm lớn của giới trẻ thông qua các video khoe tiền tài, vàng bạc và đặc biệt là những phát ngôn mang tính “giáo huấn”. Những câu nói cửa miệng của Huấn như *”chỉ có làm thì mới có ăn”*, hay các lời khuyên răn thanh thiếu niên tránh xa tệ nạn, cờ bạc, ma túy từng làm mưa làm gió trên các nền tảng YouTube, Facebook.
“Ở xã hội này chỉ có làm, chịu khó, cần cù thì bù siêng năng…” – một trong những phát ngôn nổi tiếng của Huấn Hoa Hồng trên sóng livestream.
Thế nhưng, bức màn nhung của sự tử tế ảo nhanh chóng bị hạ xuống. Đầu tháng 3/2020, lực lượng chức năng thành phố Lào Cai đã phát hiện Bùi Xuân Huấn dương tính với ma túy tổng hợp tại một khách sạn trên địa bàn. Kết quả là “thầy dạy đạo lý” đã phải nhận quyết định đưa đi cai nghiện bắt buộc tại Trung tâm Chữa bệnh – Giáo dục và Lao động xã hội TP Lào Cai. Sự việc này là cú tát trực diện vào những phát ngôn “nói không với tệ nạn” mà đối tượng này liên tục tuyên truyền trước đó.
Chuỗi sai phạm đa lĩnh vực trong một năm
Không dừng lại ở việc sử dụng chất cấm, trong năm 2020, Bùi Xuân Huấn liên tục đối mặt với các án phạt hành chính từ cơ quan quản lý nhà nước do các hành vi vi phạm pháp luật mang tính hệ thống:
- Xuất bản và phát hành sách lậu: Tháng 7/2020, Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội xử phạt Huấn 17,5 triệu đồng. Đối tượng thừa nhận tự biên tập, gắn mác “Nhà xuất bản SG” giả mạo để xuất bản và rao bán trái phép hai cuốn sách *”Đệ nhất kiếm tiền”* và *”Bí kíp kinh doanh online”* với giá đắt đỏ (799.000 đồng/bộ) khi chưa được cấp phép.
- Vu khống, bôi nhọ cơ quan công quyền: Tháng 8/2020, Huấn tiếp tục nhận án phạt 7,5 triệu đồng vì hành vi livestream phát ngôn vô căn cứ, vu khống rằng “80% cán bộ, công chức, thanh niên TP.HCM từng sử dụng ma túy”. Hành vi này bị đánh giá là thiếu chuẩn mực, xúc phạm nghiêm trọng đến uy tín của đội ngũ công chức thành phố.
- Quảng cáo dịch vụ đánh bạc: Huấn còn liên đới đến việc quảng cáo trái phép các trò chơi cờ bạc trong một sản phẩm âm nhạc phát trên YouTube, khiến đơn vị phát hành bị xử phạt 40 triệu đồng.
Sự lặp lại các hành vi vi phạm hành chính cho thấy thái độ xem nhẹ pháp luật của đối tượng, bất chấp các nỗ lực răn đe từ phía cơ quan chức năng.
Góc nhìn chuyên sâu: Sự lệch chuẩn giá trị và thuật toán độc hại
Sự dung dưỡng cho các hiện tượng như Huấn “Hoa Hồng” tồn tại và phát triển không chỉ là vấn đề của một cá nhân, mà phản ánh một lỗ hổng lớn trong văn hóa ứng xử số của một bộ phận công chúng, đặc biệt là giới trẻ.
Nhiều người trẻ tìm đến các video của Huấn như một hình thức giải trí giải tỏa, dần dà bị tiêm nhiễm bởi thứ triết lý giang hồ méo mó, coi sự ngông cuồng và giàu có nhanh chóng là thước đo thành công. Bên cạnh đó, thuật toán phân phối nội dung dựa trên tương tác của các nền tảng xuyên biên giới (Facebook, YouTube) vô hình trung đã tiếp tay, đưa các nội dung giật gân, phản cảm lên xu hướng để trục lợi quảng cáo.
Lời kết và bài học về thượng tôn pháp luật
Chuỗi xử phạt liên tiếp đối với Bùi Xuân Huấn là lời cảnh báo đanh thép từ cơ quan chức năng: Không gian mạng không phải là vùng đất vô luật pháp. Mọi hành vi lợi dụng quyền tự do ngôn luận để trục lợi, bôi nhọ tổ chức hay truyền bá lối sống độc hại đều sẽ bị nghiêm trị.
Để dọn sạch những “rác thải văn hóa” này, bên cạnh sự vào cuộc quyết liệt bằng các chế tài hành chính và hình sự của cơ quan quản lý, rất cần một “màng lọc vắc-xin” tinh thần từ phía gia đình và nhà trường nhằm định hướng thẩm mỹ, giáo dục pháp luật cho thế hệ trẻ trước những cám dỗ ảo trên internet.
