Bước ra khỏi phòng tập thể dục sau hai giờ đồng hồ mồ hôi nhễ nhại, nhiều người kỳ vọng sẽ thấy những chuyển biến tích cực trên chiếc cân sức khỏe. Thế nhưng, sau vài tuần, thậm chí vài tháng duy trì kỷ luật tập luyện nghiêm ngặt, không ít người phải đối mặt với một thực tế phũ phàng: cân nặng không hề giảm, thậm chí còn có xu hướng tăng lên.
Hiện tượng “càng tập thể dục càng tăng cân” từ lâu đã trở thành nỗi ám ảnh và là nguyên nhân hàng đầu khiến nhiều người nản lòng, từ bỏ lối sống lành mạnh. Tuy nhiên, dưới lăng kính khoa học chuyển hóa và tâm lý học hành vi, đây không phải là một hiện tượng bí ẩn vô lời giải, mà là hệ quả tất yếu của những phản ứng sinh học tự nhiên và những sai lầm phổ biến trong lối sống.
Cơ chế ‘bù trừ năng lượng’ – Khi cơ thể phản kháng lại việc giảm cân
Nghiên cứu của nhà nhân chủng học Herman Pontzer (Đại học Duke, Mỹ) về mô hình “Giới hạn tiêu hao năng lượng” (Constrained Total Energy Expenditure) đã chỉ ra một sự thật bất ngờ: cơ thể con người không hoạt động như một cỗ máy tính toán calo đơn giản. Khi chúng ta tăng cường hoạt động thể chất, cơ thể sẽ tự động kích hoạt cơ chế sinh tồn để bảo toàn năng lượng.
“Cơ thể chúng ta luôn tìm cách thiết lập trạng thái cân bằng động. Khi bạn tiêu hao nhiều năng lượng hơn cho việc tập luyện, cơ thể sẽ âm thầm cắt giảm năng lượng dành cho các hoạt động nền khác để bù đắp lại.” – Chuyên gia phân tích.
Sự bù trừ này thể hiện qua hai khía cạnh chính:
- Sự suy giảm vô thức của NEAT (Non-Exercise Activity Thermogenesis): Sau một buổi tập cường độ cao, bạn có xu hướng ngồi nhiều hơn, ít đi lại, thậm chí lười làm việc nhà hơn. Sự sụt giảm của các hoạt động không tên này vô tình triệt tiêu một lượng lớn calo mà bạn vừa đốt cháy trong phòng tập.
- Kích thích cảm giác thèm ăn dữ dội: Tập luyện tiêu tốn nhiều glycogen (nguồn đường dự trữ trong cơ và gan). Để bù đắp, não bộ sẽ phát ra tín hiệu thèm ăn mạnh mẽ, đặc biệt là cảm giác thèm các món ăn giàu carbohydrate và chất béo.
Nguồn: https://tuoitre.vn/vi-sao-co-nghich-ly-cang-tap-the-duc-cang-tang-can-100260721122715521.htm
