Hành vi bán thuốc kê đơn khi không có chỉ định bác sĩ sẽ bị phạt từ 10 đến 20 triệu đồng, tăng gấp đôi so với mức cũ, nhằm siết tình trạng bán thuốc tùy tiện.
Mức phạt này được quy định tại Nghị định 90/2026 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế vừa được Chính phủ ban hành, có hiệu lực từ 15/5. Cụ thể, mức phạt từ 10 đến 20 triệu đồng được áp dụng đối với hàng loạt vi phạm trong hoạt động kinh doanh thuốc, như bán thuốc kê đơn khi không có chỉ định của bác sĩ. Mức phạt hiện nay là 5-10 triệu đồng.
Thực tế nhiều năm qua, người dân dễ dàng mua các loại thuốc kháng sinh, thuốc đặc trị mà không cần đi khám bệnh. Tình trạng này làm vi khuẩn kháng thuốc ngày càng nghiêm trọng, đe dọa trực tiếp sức khỏe cộng đồng. Dù Bộ Y tế từng yêu cầu các cơ sở chỉ bán kháng sinh theo đơn, nhiều chủ quầy thuốc vẫn phớt lờ vì chế tài xử lý trước đây còn quá nhẹ.
Theo ước tính của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), từ năm 2020 đến 2023, Việt Nam có gần 300.000 ca tử vong do kháng kháng sinh. Tình trạng này xảy ra khi vi khuẩn, virus, nấm và ký sinh trùng biến đổi, không còn phản ứng với các loại thuốc vốn được tạo ra để tiêu diệt chúng. Hậu quả là người bệnh ốm nặng hơn, thời gian điều trị kéo dài, chi phí tốn kém và nguy cơ tử vong tăng cao.
Quy định mới cũng siết chặt nhóm hành vi liên quan đến nhân sự ngành dược. Cơ quan quản lý sẽ phạt 10-20 triệu đồng đối với những cá nhân cho thuê hoặc mượn chứng chỉ hành nghề. Với nhân viên đứng quầy bán lẻ thiếu bằng cấp chuyên môn, nhà chức trách áp dụng mức phạt 1-3 triệu đồng.
Trên không gian mạng, Chính phủ cấm hoàn toàn hành vi bán thuốc kê đơn, thuốc hạn chế bán lẻ và các loại thuốc thuộc diện kiểm soát đặc biệt qua sàn thương mại điện tử. Các cơ sở muốn kinh doanh thuốc trực tuyến hợp pháp phải báo cáo cơ quan chức năng trước khi hoạt động.
Cơ quan quản lý cũng cấm các giao dịch mua bán thuốc thử lâm sàng, đưa thuốc do bệnh viện pha chế ra ngoài thị trường hoặc giao dịch thuốc hạn chế khi cơ quan thẩm quyền chưa cấp phép.
Đối với các chuỗi hệ thống lớn, chủ doanh nghiệp có nghĩa vụ minh bạch toàn bộ danh sách cơ sở trực thuộc và báo cáo ngay khi thay đổi người chịu trách nhiệm chuyên môn.
Giới chuyên gia đánh giá quy định xử phạt mạnh tay này buộc người dân thay đổi thói quen tự chữa bệnh, phải đi khám và dùng thuốc đúng phác đồ. Đồng thời, quy định mới ép các nhà thuốc và y bác sĩ đề cao trách nhiệm, chỉ kê đơn và bán kháng sinh trong trường hợp thực sự cấp thiết, kết hợp với việc nhà nước kiểm soát chặt nguồn kháng sinh trong ngành chăn nuôi.
