Đối với bất kỳ tài xế nào, việc di chuyển trong các đô thị đông đúc hay trên các tuyến quốc lộ có vạch kẻ liền luôn đòi hỏi sự tập trung cao độ. Một tình huống rất phổ biến thường gặp là bánh xe ô tô đè lên vạch kẻ liền (vạch 1.1 hoặc vạch 2.2 theo Quy chuẩn 41:2019/BGTVT) nhưng toàn bộ thân xe vẫn chưa vượt hẳn sang phần đường hoặc làn đường ngược chiều.
Lúc này, ranh giới pháp lý giữa hành vi “không chấp hành chỉ dẫn của vạch kẻ đường” và lỗi “đi sai làn đường, phần đường quy định (lấn làn)” trở nên vô cùng mong manh. Sự mập mờ này không chỉ khiến các tài xế hoang mang mà đôi khi còn dẫn đến những tranh cãi gay gắt giữa người tham gia giao thông và lực lượng tuần tra kiểm soát khi áp dụng chế tài xử phạt.
Góc nhìn pháp lý từ Quy chuẩn 41:2019/BGTVT
Để phân định rõ ràng hai hành vi này, chúng ta cần căn cứ vào bản chất kỹ thuật của vạch kẻ đường và khái niệm làn đường theo Luật Giao thông đường bộ.
Quy chuẩn 41:2019/BGTVT quy định: Vạch kẻ đường là một dạng báo hiệu để hướng dẫn, điều khiển giao thông nhằm nâng cao năng lực thông qua và bảo đảm an toàn giao thông. Vạch kẻ liền (như vạch phân chia các làn xe cùng chiều hoặc ngược chiều) dùng để phân chia ranh giới và các phương tiện không được phép đè, đè lên hoặc cắt qua vạch.
Khi bánh xe của ô tô đè lên vạch kẻ liền, hành vi này trực tiếp vi phạm quy tắc sử dụng vạch kẻ đường. Tuy nhiên, nếu thân xe vẫn nằm chủ yếu ở làn đường cũ và chưa chuyển hẳn sang làn đường bên cạnh hoặc đi ngược chiều, hành vi này chưa đủ yếu tố cấu thành lỗi “đi không đúng phần đường hoặc làn đường quy định”.
- Lỗi không chấp hành chỉ dẫn của vạch kẻ đường (lỗi đè vạch): Xảy ra khi tài xế đi đúng làn đường của mình nhưng trong quá trình di chuyển hoặc dừng đỗ lại để bánh xe chớm đè lên vạch kẻ đường liền.
- Lỗi đi sai làn đường/phần đường (lỗi lấn làn): Xảy ra khi phương tiện di chuyển hẳn sang một làn đường khác không dành cho loại phương tiện đó (ví dụ: ô tô đi vào làn xe máy) hoặc đi hoàn toàn sang phần đường ngược chiều được phân cách bằng vạch liền.
Sự khác biệt “trời vực” về mức xử phạt hành chính
Sở dĩ việc phân biệt rõ hai lỗi này là cực kỳ quan trọng bởi mức phạt tiền và hình phạt bổ sung giữa chúng có sự chênh lệch vô cùng lớn theo Nghị định 100/2019/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 123/2021/NĐ-CP):
1. Đối với hành vi không chấp hành chỉ dẫn của vạch kẻ đường (Lỗi đè vạch)
- Xe ô tô: Phạt tiền từ 300.000 đồng đến 400.000 đồng. Không bị tước quyền sử dụng Giấy phép lái xe (GPLX).
- Xe máy: Phạt tiền từ 100.000 đồng đến 200.000 đồng.
2. Đối với hành vi đi không đúng phần đường hoặc làn đường quy định (Lỗi lấn làn)
- Xe ô tô: Phạt tiền từ 4.000.000 đồng đến 6.000.000 đồng; đồng thời bị áp dụng hình phạt bổ sung là tước GPLX từ 1 đến 3 tháng. Trường hợp gây tai nạn giao thông, mức phạt tăng lên từ 10.000.000 đồng đến 12.000.000 đồng và bị tước GPLX từ 2 đến 4 tháng.
- Xe máy: Phạt tiền từ 400.000 đồng đến 600.000 đồng. Nếu gây tai nạn giao thông phạt từ 4.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng và bị tước GPLX từ 2 đến 4 tháng.
Như vậy, mức phạt tiền tối đa của lỗi lấn làn đối với ô tô gấp tới 15 lần lỗi đè vạch, kèm theo chế tài nghiêm khắc là tước quyền sử dụng GPLX. Việc hiểu sai bản chất hành vi có thể dẫn đến việc áp sai khung hình phạt, gây thiệt hại lớn cho người tham gia giao thông.
Lời khuyên dành cho các tài xế
Khi đối mặt với các tình huống giao thông thực tế, để bảo vệ quyền lợi hợp pháp cũng như đảm bảo an toàn giao thông, người điều khiển phương tiện cần lưu ý:
- Nắm vững luật: Chủ động phân biệt rõ ranh giới giữa đè vạch và đi sai làn để tự tin giải trình khi có yêu cầu kiểm tra từ lực lượng Cảnh sát giao thông.
- Trang bị Camera hành trình: Đây là bằng chứng khách quan và thuyết phục nhất giúp ghi lại toàn bộ diễn biến va chạm hoặc vị trí chính xác của xe so với vạch kẻ đường lúc xảy ra sự việc.
- Tập trung quan sát: Luôn giữ khoảng cách an toàn và chủ động chuyển làn sớm trước khi bắt đầu vào khu vực có vạch kẻ liền (như gần các giao lộ hoặc các khúc cua hiểm trở).
Nguồn: https://vnexpress.net/banh-xe-de-vach-lien-co-mac-loi-lan-lan-5109813.html
