Nga tạo virus “không tồn tại trong tự nhiên”
Hãng thông tấn TASS đưa tin ngày 27/4, các nhà khoa học Đại học Quốc gia Novosibirsk (NSU) thông báo đã phát triển thành công một loại virus tiêu ung thư (oncolytic virus) — được thiết kế đặc biệt với gen kích thích miễn dịch được cài vào bên trong, cùng một đột biến bổ sung giúp nó nhận diện chính xác tế bào ung thư.
Sau quá trinh thử nghiệm, virus “nhân tạo” này phá hủy tế bào ung thư hiệu quả trong khi gần như không gây hại cho tế bào lành.
“Chúng tôi đã tạo ra được một loại virus tiêu ung thư chỉ lây nhiễm vào tế bào khối u và gần như không gây hại cho tế bào khỏe mạnh. Trong tự nhiên, loại virus như vậy không tồn tại — nó chỉ có thể được tạo ra trong điều kiện phòng thí nghiệm” — Anastasia Pak, thạc sĩ nghiên cứu sinh của NSU, một trong các tác giả của nghiên cứu, cho biết.
Phát minh trong lĩnh vực y học của của Nga đóng góp vào mục tiêu SDG 3 — Sức khỏe tốt và Cuộc sống hạnh phúc – trong 17 mục tiêu Phát triển bền vững của Liên Hợp Quốc.
Virus tiêu ung thư thế hệ mới có thể giảm tác dụng phụ so với hóa trị truyền thống — mở ra khả năng điều trị hiệu quả hơn, ít tốn kém hơn về chi phí phục hồi, tiến gần hơn đến mục tiêu điều trị ung thư toàn dân.
Cơ chế hoạt động
Virus tiêu ung thư hoạt động theo nguyên lý đặc biệt tinh vi. Nó nhận diện và xâm nhập vào tế bào ung thư nhờ các đặc điểm bề mặt đặc trưng của loại tế bào này — những “mục tiêu” mà ở tế bào lành bình thường hoàn toàn vắng mặt hoặc biểu hiện rất yếu.
Một khi đã vào trong tế bào ung thư, virus sử dụng chính cơ chế nội tại của tế bào đó để nhân bản — cho đến khi màng tế bào vỡ ra và tế bào chết.
Nhóm nghiên cứu đã so sánh hai phiên bản adenovirus — phiên bản thông thường và phiên bản đã biến đổi gene — trên cả tế bào lành lẫn tế bào ung thư.
Kết quả cho thấy, phiên bản biến đổi gene gần như không làm hại tế bào lành, trong khi cả hai phiên bản đều tiêu diệt tế bào ung thư với hiệu quả tương đương nhau.
Tế bào lành được dùng trong thí nghiệm là nguyên bào sợi (Fibroblast) và tế bào sừng (Keratinocyte) của người. Tế bào bệnh lý được dùng là dòng tế bào ung thư biểu mô tuyến phổi — một trong những loại ung thư phổi phổ biến và khó điều trị nhất.
Điều đặc biệt: Virus còn tấn công cả di căn
Đây là phát hiện vượt ra ngoài kỳ vọng ban đầu của nhóm nghiên cứu.
Theo nhà khoa học Anastasia Pak, các nghiên cứu gần đây cho thấy virus tiêu ung thư không chỉ dừng lại ở việc phá hủy trực tiếp khối u.
Khi tế bào ung thư bị phá vỡ, quá trình này giải phóng kháng nguyên khối u và kích hoạt các tín hiệu nguy hiểm — từ đó đánh thức hệ miễn dịch và khiến nó chủ động tấn công khối u.
Quan trọng hơn, virus còn kích hoạt một nhóm phân tử khác — bao gồm cytokine kháng viêm — tạo ra phản ứng chống khối u mạnh đến mức có thể tiêu diệt không chỉ khối u nguyên phát được tiêm virus, mà còn cả các ổ di căn ở những nơi khác trong cơ thể.
Hiện tại, toàn bộ thí nghiệm được thực hiện in vitro — tức là trên các dòng tế bào trong phòng thí nghiệm, chưa thử nghiệm trên động vật hay người. Bước tiếp theo trong kế hoạch của nhóm nghiên cứu là kết hợp virus tiêu ung thư với hóa trị để đánh giá hiệu quả hiệp đồng giữa hai phương pháp.
