Theo dự thảo mới của Bộ Xây dựng, xe máy dưới 5 năm sử dụng sẽ không phải kiểm định khí thải trực tiếp. Việc kiểm định khí thải dự kiến áp dụng từ 1.7.2027.
Bộ Xây dựng đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư quy định trình tự, thủ tục kiểm định, miễn kiểm định lần đầu đối với xe cơ giới, xe máy chuyên dùng; trình tự, thủ tục chứng nhận an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường đối với xe cải tạo; cùng quy trình kiểm định khí thải đối với mô tô, xe gắn máy.
Theo Quyết định số 13/2026 vừa ban hành, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải đối với mô tô, xe gắn máy sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 30.6.2026. Dự kiến, việc tổ chức kiểm định khí thải trên thực tế sẽ bắt đầu từ ngày 1.7.2027.
Tuy nhiên, không phải tất cả xe máy lưu thông đều phải kiểm định khí thải ngay. Theo dự thảo, chỉ những phương tiện có thời gian sử dụng từ 5 năm trở lên mới thuộc diện bắt buộc kiểm định định kỳ.
Đối với xe mới hoặc xe có thời gian sử dụng dưới 5 năm, chủ phương tiện không phải đưa xe đến cơ sở đăng kiểm. Thay vào đó, Cục Đăng kiểm Việt Nam sẽ cấp giấy chứng nhận điện tử dựa trên cơ sở dữ liệu chất lượng ban đầu, được kết nối và đồng bộ với hệ thống của cơ quan công an.
Về lộ trình triển khai, trong 1,5 năm đầu tại các đô thị lớn, cơ quan chức năng sẽ tập trung kiểm tra, rà soát các phương tiện “đời sâu”, sản xuất trước năm 2008 – nhóm được xác định có mức phát thải cao.
Nếu phương tiện đạt tiêu chuẩn khí thải, chủ xe sẽ được cấp chứng nhận kiểm định điện tử, tích hợp trực tiếp trên ứng dụng VNeID, giúp thuận tiện khi tham gia giao thông mà không cần mang theo giấy tờ bản giấy. Trường hợp không đạt yêu cầu, cơ sở đăng kiểm sẽ thông báo rõ lý do để chủ xe thực hiện bảo dưỡng, khắc phục.
Dự thảo của Bộ Xây dựng cũng mở rộng và làm rõ chính sách miễn kiểm định lần đầu. Theo đó, xe cơ giới (trừ mô tô, xe gắn máy) và xe máy chuyên dùng chưa qua sử dụng, có thời gian tính từ năm sản xuất đến năm nộp hồ sơ dưới 2 năm, được miễn kiểm định lần đầu.
Với nhóm phương tiện này, chủ xe không cần đưa xe đến trung tâm đăng kiểm mà có thể nộp hồ sơ tại bất kỳ cơ sở đăng kiểm nào trên toàn quốc theo hình thức trực tuyến, trực tiếp hoặc qua bưu chính. Thành phần hồ sơ cũng được đơn giản hóa.
Sau khi tiếp nhận, cơ sở đăng kiểm có trách nhiệm xử lý và trả kết quả trong thời hạn tối đa 4 giờ làm việc. Nếu hồ sơ hợp lệ, đơn vị đăng kiểm sẽ lập hồ sơ phương tiện điện tử, cấp giấy chứng nhận kiểm định và tem kiểm định.
Đối với các phương tiện không thuộc diện miễn kiểm định, quy trình kiểm định lần đầu và định kỳ vẫn được thực hiện theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, với 5 công đoạn gồm: nhận dạng phương tiện, kiểm tra tổng quát, kiểm tra phần trên phương tiện, đánh giá hiệu quả phanh và độ trượt ngang, kiểm tra phần dưới và cuối cùng là kiểm tra khí thải.
Phương tiện đạt yêu cầu, không có khiếm khuyết hoặc chỉ có lỗi không quan trọng, sẽ được cấp giấy chứng nhận và tem kiểm định. Ngược lại, phương tiện có khiếm khuyết nghiêm trọng hoặc nguy hiểm sẽ bị từ chối kiểm định, không đủ điều kiện tham gia giao thông và phải khắc phục trước khi kiểm định lại.
Dự thảo cũng bổ sung quy định cho phép kiểm định ngoài cơ sở đăng kiểm đối với phương tiện hoạt động tại khu vực đặc thù như đảo, cảng, mỏ, công trường, hoặc các xe quá khổ, quá tải không thể đưa vào dây chuyền kiểm định.
Hỏi đáp nhanh về kiểm định khí thải xe máy
Hỏi: Khi nào chính thức áp dụng quy định kiểm định khí thải xe máy?
Đáp: Theo lộ trình, Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải mô tô, xe gắn máy có hiệu lực từ ngày 30.6.2026. Việc tổ chức kiểm định khí thải trên thực tế dự kiến sẽ bắt đầu triển khai từ ngày 1.7.2027.
Hỏi: Xe máy sử dụng bao nhiêu năm thì được miễn kiểm định khí thải?
Đáp: Chỉ những xe máy mới hoặc xe có thời gian sử dụng dưới 5 năm mới được dự kiến miễn kiểm định trực tiếp. Xe từ 5 năm trở lên bắt buộc phải kiểm định định kỳ.
Hỏi: Những loại xe máy nào sẽ bị tập trung kiểm tra khí thải đầu tiên?
Đáp: Trong 1,5 năm đầu tiên áp dụng lộ trình tại các đô thị lớn, cơ quan chức năng sẽ tập trung rà soát nhóm phương tiện “đời sâu” – cụ thể là xe sản xuất trước năm 2008 do đây là nhóm có mức phát thải cao.
Hỏi: Đối với ô tô (xe cơ giới) mới, quy định miễn kiểm định lần đầu thực hiện thế nào?
Đáp: Xe cơ giới, xe máy chuyên dùng chưa qua sử dụng có thời gian từ năm sản xuất đến năm nộp hồ sơ dưới 2 năm sẽ được miễn kiểm định lần đầu. Chủ xe không cần đưa xe đến trung tâm, có thể nộp hồ sơ trực tuyến, trực tiếp hoặc qua bưu chính và nhận kết quả tối đa trong vòng 4 giờ làm việc.
Hỏi: Quy trình kiểm định xe không được miễn gồm những công đoạn nào?
Đáp: Quy trình gồm 5 công đoạn theo quy chuẩn: (1) Nhận dạng phương tiện; (2) Kiểm tra tổng quát; (3) Kiểm tra phần trên phương tiện; (4) Đánh giá hiệu quả phanh và độ trượt ngang; (5) Kiểm tra phần dưới và kiểm tra khí thải.
Hỏi: Các phương tiện ở vùng sâu xa, hải đảo hoặc xe quá khổ kiểm định ra sao?
Đáp: Dự thảo cho phép kiểm định ngoài cơ sở đăng kiểm đối với các phương tiện hoạt động tại khu vực đặc thù (đảo, cảng, mỏ, công trường) hoặc các xe quá khổ, quá tải không thể đưa vào dây chuyền.
