Trong tiến trình cải cách thể chế hành chính nhà nước tại Việt Nam, cấp thôn, tổ dân phố tuy không phải là một cấp hành chính chính thức nhưng lại đóng vai trò là “cánh tay nối dài”, là “tế bào” của hệ thống chính trị xã hội. Số liệu mới nhất từ Bộ Nội vụ công bố cho thấy, việc sắp xếp, sáp nhập đã giúp cả nước giảm tới 41.511 thôn, tổ dân phố. Đây không đơn thuần là một con số cơ học, mà là kết quả của một chiến dịch tái cấu trúc toàn diện, thể hiện quyết tâm chính trị mạnh mẽ nhằm tinh gọn bộ máy từ cấp cơ sở.
Tinh giản từ “phần gốc”: Sự cần thiết mang tính lịch sử
Trước khi chiến dịch sáp nhập quy mô lớn này diễn ra, hệ thống thôn, tổ dân phố tại Việt Nam từng rơi vào tình trạng “phình to” nhanh chóng do quá trình chia tách địa bàn, đô thị hóa tự phát và sự gia tăng dân số. Sự manh mún này kéo theo hàng loạt hệ lụy:
- Gánh nặng ngân sách khổng lồ: Mỗi thôn, tổ dân phố đều duy trì một đội ngũ hoạt động không chuyên trách (Bí thư chi bộ, Trưởng thôn/Tổ trưởng, Trưởng ban công tác Mặt trận…). Việc chi trả phụ cấp, dù là mức tối thiểu, nhân lên với hàng chục ngàn đơn vị đã tạo ra áp lực tài chính rất lớn đối với ngân sách địa phương và Trung ương.
- Sự phân tán nguồn lực: Quy mô dân cư quá nhỏ khiến việc đầu tư cơ sở hạ tầng thiết chế văn hóa (nhà văn hóa thôn, sân thể thao) bị chia cắt, thiếu tập trung và không phát huy tối đa hiệu năng sử dụng.
- Hiệu lực truyền tải chính sách bị giảm sút: Quá nhiều tầng nấc trung gian khiến các chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước khi đi từ cấp xã xuống đến người dân dễ bị suy giảm tính kịp thời và hiệu quả.
Việc giảm hơn 41.500 đơn vị chính là lời giải dứt điểm cho bài toán lịch sử này, tạo tiền đề vững chắc cho việc thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã.
Từ “giảm số lượng” đến “nâng chất lượng” quản trị
Mục tiêu cốt lõi của việc sáp nhập không chỉ dừng lại ở những con số tài chính tiết kiệm được hay việc tinh giản biên chế. Giá trị thực sự nằm ở việc tái định hình năng lực quản trị cơ sở.
“Tinh gọn bộ máy không đồng nghĩa với giảm vai trò của cấp cơ sở, mà ngược lại, là nâng cao tính chuyên nghiệp, hiệu lực và hiệu quả thực chất của đội ngũ sát dân nhất.”
Khi sáp nhập, quy mô dân số và diện tích của mỗi thôn, tổ dân phố tăng lên gấp đôi, thậm chí gấp ba. Điều này đòi hỏi những người hoạt động không chuyên trách phải có năng lực quản lý tốt hơn, phương pháp làm việc khoa học hơn. Chế độ phụ cấp sau sáp nhập cũng được cải thiện nhờ dồn dịch nguồn lực, giúp thu hút những nhân tố trẻ, có trình độ, năng lực và nhiệt huyết tham gia vào bộ máy cơ sở. Đây là bước chuyển dịch quan trọng từ mô hình quản trị dựa trên số lượng sang mô hình quản trị dựa trên chất lượng và hiệu năng.
Nguồn: https://laodong.vn/thoi-su/sau-sap-xep-ca-nuoc-giam-41511-thon-to-dan-pho-1745345.ldo
