Ngày 16/7, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Ninh Bình (Phòng Cảnh sát kinh tế) vừa ra Quyết định khởi tố vụ án, khởi tố đối với 4 bị can gồm: Lê Ngọc Hanh, sinh năm 1977; Phạm Anh Tuấn, sinh năm 1970; Nguyễn Văn Quang, sinh năm 1974; Trần Thị Thu Thảo, sinh năm 1970 cùng trú ở xã Bình Mỹ, tỉnh Ninh Bình – nguyên là Chủ tịch, Kế toán, Thủ quỹ UBND xã La Sơn, huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam (nay là xã Bình Mỹ, tỉnh Ninh Bình) để điều tra về hành vi “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ”.
Sự việc không chỉ dừng lại ở con số thiệt hại hơn 1,4 tỷ đồng ngân sách Nhà nước, mà tính chất nghiêm trọng nằm ở chỗ: sai phạm này diễn ra liên tục, âm thầm suốt 12 năm (từ 2012 đến 2024), vắt qua nhiều nhiệm kỳ quản lý.
Trong cơ chế quản lý tài chính cấp xã, Chủ tịch UBND xã là chủ tài khoản, Kế toán là người thiết lập hồ sơ chứng từ, còn Thủ quỹ giữ vai trò kiểm soát dòng tiền mặt vật chất. Đây vốn là thế “chân kiềng” được thiết lập để giám sát, kiềm chế lẫn nhau nhằm bảo vệ ngân sách công. Tuy nhiên, khi cả ba vị trí chủ chốt này cùng bắt tay, thỏa hiệp để trục lợi, “thế chân kiềng” lập tức biến tướng thành một “liên minh khép kín”, vô hiệu hóa hoàn toàn mọi chốt chặn kiểm soát nội bộ.
“Khi người phê duyệt, người hạch toán và người chi tiền cùng đồng lòng sai phạm, ngân sách nhà nước tại địa phương sẽ trở thành mục tiêu dễ dàng bị rút ruột mà không gặp phải bất kỳ rào cản trực tiếp nào từ bên trong.”
Nhìn vào mốc thời gian kéo dài từ năm 2012 đến năm 2024, dư luận không thể không đặt câu hỏi: *Vì sao một chuỗi hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn gây thất thoát ngân sách lại có thể tồn tại bền vững qua hàng thập kỷ như vậy?
Khoảng thời gian 12 năm tương đương với gần 3 nhiệm kỳ đại hội và bầu cử HĐND các cấp. Trong suốt thời gian này, hàng loạt cuộc thanh tra, kiểm toán định kỳ, kiểm tra quyết toán ngân sách hàng năm của cơ quan tài chính cấp huyện chắc chắn đã được thực hiện. Việc sai phạm chỉ bị phanh phui khi lực lượng Công an tỉnh Ninh Bình trực tiếp vào cuộc điều tra cho thấy công tác tự kiểm tra tại chỗ và công tác thanh tra chuyên ngành ở cấp cơ sở vẫn còn những kẽ hở rất lớn.
