Những ngày đầu tháng 7, khu vực Bắc Bộ Việt Nam đang đứng trước một thách thức lớn từ thời tiết cực đoan. Theo dự báo từ cơ quan khí tượng, từ ngày 9 đến 10/7, một đợt mưa lớn diện rộng sẽ trút xuống các tỉnh vùng núi, trung du Bắc Bộ và Quảng Ninh, với cường độ được đánh giá là đặc biệt nguy hiểm. Lượng mưa cục bộ có nơi có thể vượt ngưỡng 250mm chỉ trong vòng 48 giờ, làm dấy lên những cảnh báo khẩn cấp về lũ quét, sạt lở đất và ngập úng.
Mức độ nguy hiểm đặc biệt: Mưa cực lớn, dồn dập trong thời gian ngắn
Điểm đáng chú ý và cũng là yếu tố tăng cường mức độ rủi ro của đợt mưa này chính là cường độ dồn dập. Thay vì kéo dài và phân tán, lượng mưa khổng lồ sẽ tập trung trong một khung thời gian cực ngắn. Điều này không chỉ gây áp lực lớn lên hệ thống thoát nước mà còn làm đất đá nhanh chóng bão hòa, mất kết cấu và dễ dàng bị cuốn trôi, tăng đột biến nguy cơ sạt lở đất tức thì tại các vùng đồi dốc.
Hiểm họa sạt lở đất tức thì tại vùng núi
Với địa hình đặc trưng nhiều đồi núi dốc, các tỉnh như Lào Cai, Yên Bái, Hà Giang, Cao Bằng, Bắc Kạn, Lạng Sơn, Tuyên Quang, Thái Nguyên và đặc biệt là khu vực Quảng Ninh có nguy cơ cao xảy ra sạt lở đất. Đất đá trên các sườn dốc, vốn đã yếu do các yếu tố địa chất và hoạt động của con người (khai thác, làm đường), sẽ trở nên cực kỳ bất ổn dưới tác động của mưa lớn. Nguy cơ này đe dọa trực tiếp đến tính mạng và tài sản của người dân sinh sống dưới chân đồi, ven sông suối, cũng như an toàn giao thông trên các tuyến đường đèo dốc huyết mạch.
Nguy cơ lũ quét và ngập úng tại các vùng trũng thấp
Không chỉ sạt lở, các con sông, suối nhỏ ở vùng núi phía Bắc có thể bất ngờ dâng cao, gây ra lũ quét với tốc độ kinh hoàng. Nước dâng nhanh, mang theo đất đá, cây cối có thể cuốn trôi mọi thứ trên đường đi. Trong khi đó, các đô thị và vùng trũng thấp ở trung du và đồng bằng sông Hồng như Hải Phòng, Hà Nội cũng cần đề phòng tình trạng ngập úng cục bộ do lượng mưa vượt quá khả năng tiêu thoát của hệ thống.
