Sáng ngày 1/7, Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia xác nhận một vùng áp thấp trên Biển Đông đã chính thức mạnh lên thành áp thấp nhiệt đới. Đây là hình thế thời tiết nguy hiểm đầu tiên mở màn cho chu kỳ thiên tai được dự báo sẽ cực kỳ phức tạp trong năm nay. Đáng chú ý, áp thấp nhiệt đới này có xác suất cao sẽ nâng cấp thành cơn bão số 1, hướng trực tiếp về phía đất liền khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ nước ta.
Diễn biến phức tạp và kịch bản dịch chuyển của áp thấp nhiệt đới
Theo các mô hình dự báo khí tượng trong nước và quốc tế, áp thấp nhiệt đới đang di chuyển trong một vùng biển ấm với các điều kiện động lực học thuận lợi để tích tụ năng lượng.
- Tốc độ và hướng di chuyển: Áp thấp nhiệt đới di chuyển chủ yếu theo hướng Tây Tây Bắc, tốc độ trung bình 10-15 km/h.
- Khả năng mạnh lên thành bão: Dự báo trong 24 đến 48 giờ tới, khi tiến sâu vào vịnh Bắc Bộ, áp thấp nhiệt đới có khả năng cao sẽ mạnh lên thành bão số 1 – cơn bão đầu tiên của mùa mưa bão năm nay.
- Phạm vi ảnh hưởng: Không chỉ gây gió giật mạnh, sóng lớn trên diện rộng khắp vùng biển phía Bắc Biển Đông, hệ thống mây hoàn lưu của bão sẽ gây ra một đợt mưa lớn diện rộng cho toàn bộ khu vực Bắc Bộ và Thanh Hóa, Nghệ An.
Cảnh báo từ chuyên gia: Sự xuất hiện của áp thấp nhiệt đới đầu mùa này không chỉ là hiện tượng thời tiết thông thường, mà là chỉ dấu cho thấy quy luật khí hậu đang có những biến chuyển sâu sắc và khó lường hơn.
Bối cảnh vĩ mô: Sự chuyển pha ENSO và tính chất dị thường của mùa bão
Để hiểu rõ hơn về tính chất của cơn bão số 1 tương lai, cần đặt nó trong bối cảnh khí tượng vĩ mô. Năm nay, thế giới và khu vực Việt Nam đang trải qua giai đoạn chuyển pha nhanh chóng từ hiện tượng El Nino (nóng ấm, ít mưa) sang trạng thái trung tính và chuẩn bị dịch chuyển sang La Nina (mưa nhiều, bão dồn dập).
Thời kỳ chuyển pha này thường đi kèm với các hiện tượng thời tiết cực đoan quy mô lớn. Nhiệt độ mặt nước biển tại Biển Đông hiện đang ở mức cao kỷ lục tạo ra nguồn ‘nhiên liệu’ dồi dào, khiến các nhiễu động nhiệt đới dễ dàng bùng phát và mạnh lên rất nhanh chỉ trong thời gian ngắn. Điều này đặt ra thách thức cực kỳ lớn cho công tác dự báo tầm xa.
