Từ 1.1.2026, thuế khoán chính thức bị xóa bỏ, hộ kinh doanh chuyển sang tự kê khai, tự tính và nộp thuế theo quy định mới.
Hộ kinh doanh tự kê khai, tự tính, tự nộp thuế
Từ ngày 1.1.2026, chính sách thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh chính thức bước sang giai đoạn mới khi cơ chế thuế khoán được bãi bỏ. Theo quy định tại Nghị quyết 198 của Quốc hội về hỗ trợ thuế, phí cho khu vực kinh tế tư nhân, hộ kinh doanh sẽ thực hiện kê khai, nộp thuế theo doanh thu và thu nhập thực tế, thay vì áp dụng mức thuế khoán cố định như trước.
Theo đó, kể từ thời điểm trên, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh không còn phải nộp thuế môn bài, mà chỉ thực hiện nghĩa vụ thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân theo quy định của pháp luật thuế hiện hành.
Ngưỡng chịu thuế tăng gấp 5 lần, khoảng 2,3 triệu hộ được miễn thuế
Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi) quy định, từ ngày 1.1.2026, hộ kinh doanh chỉ phải nộp thuế khi doanh thu đạt từ 500 triệu đồng/năm trở lên. Đây là mức ngưỡng mới, tăng gấp 5 lần so với mức 100 triệu đồng/năm đang áp dụng trước đó.
Theo Bộ Tài chính, với quy định này, dự kiến khoảng 2,3 triệu hộ kinh doanh sẽ không phải nộp thuế, chiếm khoảng 90% tổng số hộ kinh doanh trên cả nước. Việc nâng ngưỡng chịu thuế nhằm giảm gánh nặng nghĩa vụ tài chính, hỗ trợ nhóm hộ kinh doanh nhỏ, siêu nhỏ, đồng thời khuyến khích khu vực kinh tế cá thể phát triển bền vững hơn.
Cùng với đó, thuế khoán – vốn được áp dụng trong nhiều năm – chính thức chấm dứt, thay thế bằng cơ chế tự kê khai, tự tính, tự nộp thuế theo quy định thống nhất.
Tính thuế theo lợi nhuận, áp dụng thuế suất lũy tiến theo quy mô
Theo Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi), hộ kinh doanh có doanh thu từ 500 triệu đồng/năm trở lên sẽ thực hiện nghĩa vụ thuế theo phương pháp mới, dựa trên lợi nhuận thực tế.
Hộ kinh doanh có doanh thu dưới 3 tỉ đồng/năm, nếu xác định được chi phí hợp lệ, sẽ chịu thuế suất 15% trên phần lợi nhuận. Mức này tương đương thuế suất ưu đãi đang áp dụng đối với doanh nghiệp siêu nhỏ.
Đối với hộ kinh doanh có doanh thu từ 3 tỉ đồng đến dưới 50 tỉ đồng/năm, thuế suất áp dụng là 17%. Trường hợp doanh thu từ 50 tỉ đồng/năm trở lên, thuế suất là 20%.
Trong trường hợp hộ kinh doanh không xác định được chi phí đầu vào, việc tính thuế vẫn thực hiện theo phương pháp tỉ lệ trên doanh thu, với mức thuế suất từ 0,5% đến 2% tùy ngành nghề, tương tự quy định hiện hành. Tuy nhiên, điểm mới là khoản doanh thu thuộc ngưỡng không chịu thuế sẽ được loại trừ trước khi tính thuế, thay vì tính trên toàn bộ doanh thu như trước đây.
Đối với thuế giá trị gia tăng, hộ kinh doanh có doanh thu từ 500 triệu đồng trở lên vẫn thực hiện kê khai, nộp thuế theo phương pháp trực tiếp trên doanh thu, với tỉ lệ thuế suất giữ nguyên theo từng ngành nghề.
Hóa đơn điện tử: Phân loại theo ngưỡng doanh thu
Luật Quản lý thuế (sửa đổi) cũng quy định rõ nghĩa vụ sử dụng hóa đơn điện tử của hộ, cá nhân kinh doanh.
Theo đó, hộ kinh doanh có doanh thu từ 1 tỉ đồng/năm trở lên bắt buộc phải sử dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế hoặc hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế, theo quy định tại Nghị định 70.
Ngược lại, hộ kinh doanh có doanh thu dưới 1 tỉ đồng/năm không bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử, nhưng vẫn được khuyến khích áp dụng để thuận tiện trong quản lý, kê khai và đối chiếu dữ liệu.
Từ ngày 1.1.2026, người nộp thuế được quyền tự xác định doanh thu, tự kê khai và nộp thuế. Trường hợp sử dụng hóa đơn điện tử, dữ liệu doanh thu sẽ được hệ thống tự động cập nhật trên hệ thống quản lý thuế và Cổng dịch vụ công quốc gia, giúp cơ quan thuế xác định số thuế phải nộp. Trường hợp không sử dụng hóa đơn điện tử, hộ kinh doanh tự xác định nghĩa vụ thuế theo quy định.
Những điều hộ kinh doanh cần lưu ý khi chuyển sang cơ chế mới
Cùng với việc bỏ thuế khoán, cơ quan quản lý thuế lưu ý hộ kinh doanh cần chủ động chuẩn bị để thích ứng với phương thức quản lý mới.
Thứ nhất, xác định đúng nhóm quy mô kinh doanh để áp dụng chính xác nghĩa vụ thuế, tránh nhầm lẫn giữa diện miễn thuế và diện phải kê khai.
Thứ hai, thực hiện kiểm kê hàng tồn kho tại thời điểm chuyển đổi, nhất là với các hộ lựa chọn phương pháp tính thuế trên lợi nhuận, nhằm xác định chính xác giá vốn, chi phí và doanh thu.
Thứ ba, đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử theo quy định nếu thuộc diện bắt buộc, đồng thời làm quen với việc lập, quản lý và lưu trữ hóa đơn điện tử.
Thứ tư, chuẩn bị sổ sách kế toán cơ bản, bao gồm theo dõi doanh thu, chi phí, hàng hóa mua vào – bán ra để phục vụ việc kê khai thuế.
Thứ năm, rà soát và cập nhật thông tin đăng ký kinh doanh, ngành nghề, địa điểm, người đại diện, hình thức nộp thuế nhằm bảo đảm dữ liệu quản lý chính xác.
Thứ sáu, mở tài khoản ngân hàng riêng phục vụ hoạt động kinh doanh, tách bạch dòng tiền cá nhân và dòng tiền kinh doanh, hạn chế rủi ro khi cơ quan thuế đối chiếu, kiểm tra.
Thứ bảy, thực hiện đầy đủ việc kê khai, nộp thuế đúng thời hạn theo quy định, tránh phát sinh vi phạm hành chính do chậm hoặc sai kê khai.
Việc chuyển từ cơ chế thuế khoán sang tự kê khai được đánh giá là bước thay đổi lớn trong quản lý thuế đối với khu vực kinh tế cá thể, hướng tới minh bạch, công bằng và phù hợp hơn với thông lệ quản lý hiện đại, đồng thời tạo nền tảng để hộ kinh doanh từng bước tiếp cận mô hình hoạt động bài bản, chuyên nghiệp hơn trong giai đoạn tới.
