Trong nỗ lực nhằm giải quyết dứt điểm các tồn đọng pháp lý kéo dài hàng thập kỷ, Bộ Tài nguyên và Môi trường vừa đưa ra dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật Đất đai 2024, trong đó mở ra ‘cánh cửa’ hợp thức hóa cho các trường hợp sử dụng đất vi phạm trước ngày 1/8/2024. Đây được coi là bước đi chiến lược nhằm chuyển hóa tài sản ‘tồn kho’ pháp lý thành nguồn lực kinh tế hợp pháp.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang lấy ý kiến dự thảo Luật Đất đai, dự kiến trình Quốc hội cho ý kiến vào đầu tháng 8.
Một trong những nội dung đáng chú ý là bổ sung quy định mới về nguyên tắc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất (sổ đỏ).
Theo đó, tại khoản 5 Điều 64 dự thảo Luật Đất đai 2026 quy định Nhà nước xem xét cấp Giấy chứng nhận đối với trường hợp đang sử dụng đất có vi phạm về thủ tục trước ngày 01/8/2024 nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện: đất được sử dụng ổn định, không có tranh chấp, phù hợp quy hoạch, không ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh, môi trường và an toàn công trình.
Ngoài các điều kiện riêng nêu trên, việc cấp Sổ đỏ còn phải tuân thủ nguyên tắc tại Điều 64 dự thảo. Theo đó, Giấy chứng nhận được cấp theo từng thửa đất cho người có quyền sử dụng đất, chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất có nhu cầu và đủ điều kiện.
Những điều kiện tiên quyết để ‘hợp thức hóa’
Không phải mọi trường hợp đất lấn chiếm đều được cấp Giấy chứng nhận (sổ đỏ). Dự thảo quy định rất rõ các tiêu chí sàng lọc để đảm bảo tính thượng tôn pháp luật:
- Sử dụng ổn định: Người dân phải chứng minh được quá trình cư trú và sử dụng liên tục, không tranh chấp.
- Phù hợp quy hoạch: Đây là yếu tố then chốt. Thửa đất phải nằm trong quy hoạch sử dụng đất cấp huyện hoặc quy hoạch xây dựng/nông thôn hiện hành.
- Nghĩa vụ tài chính: Người sử dụng đất bắt buộc phải hoàn thành các khoản thuế, phí theo quy định hiện hành để đảm bảo tính công bằng với những người đã thực hiện nghĩa vụ từ trước.
“Chính sách này không phải là sự dung túng cho hành vi lấn chiếm đất đai, mà là giải pháp thực tế để ổn định đời sống nhân dân và chỉnh trang đô thị, nông thôn khi các vi phạm đã tồn tại quá lâu,” một chuyên gia pháp lý nhận định.
Tại sao mốc 1/8/2024 lại quan trọng?
Việc chọn mốc ngày 1/8/2024 – thời điểm Luật Đất đai 2024 chính thức có hiệu lực – không chỉ mang ý nghĩa hành chính. Đây là dấu mốc ngăn chặn các vi phạm mới, đồng thời xác lập một ‘điểm cắt’ dứt khoát trong quản lý nhà nước. Những sai phạm phát sinh sau thời điểm này sẽ được xử lý theo các chế tài nghiêm khắc hơn của Luật mới, chấm dứt hoàn toàn tư duy ‘chờ hợp thức hóa’ của một bộ phận người dân.
