Năm học 2026-2027, Bộ Giáo dục và Đào tạo đặt mục tiêu hoàn thiện chính sách tiền lương, phụ cấp và thu hút để phát triển đội ngũ nhà giáo.
Trong bối cảnh nền giáo dục nước nhà đang đứng trước những đòi hỏi cấp bách về đổi mới căn bản và toàn diện, dự thảo Luật Nhà giáo đang thu hút sự quan tâm đặc biệt của dư luận xã hội. Một trong những điểm nhấn mang tính đột phá và giàu tính nhân văn nhất chính là đề xuất xếp lương nhà giáo ở mức cao nhất trong hệ thống thang bậc lương hành chính sự nghiệp, đi kèm các khoản phụ cấp ưu đãi nghề nghiệp đặc thù. Đây không chỉ là câu chuyện về thu nhập, mà là bước đi chiến lược nhằm giải quyết triệt để bài toán chất lượng nguồn nhân lực cho tương lai đất nước.
Điểm nghẽn từ thực tế: Áp lực cơm áo và làn sóng ‘rời bục giảng’
Nhiều năm qua, dù Đảng và Nhà nước luôn khẳng định ‘giáo dục là quốc sách hàng đầu’, song thực tế đời sống của một bộ phận không nhỏ giáo viên, đặc biệt là giáo viên mầm non, tiểu học và các thầy cô cắm bản ở vùng sâu, vùng xa, vẫn còn rất nhiều gian truân. Đồng lương ít ỏi không đủ trang trải chi phí sinh hoạt tối thiểu tại các đô thị lớn, hay sự thiếu thốn cơ sở vật chất ở vùng biên giới, hải đảo đã tạo ra một áp lực vô hình nhưng nặng nề lên vai người thầy.
Hệ quả tất yếu là làn sóng chuyển dịch lao động từ khu vực công sang khu vực tư, hoặc thậm chí rời bỏ hẳn ngành giáo dục để làm các công việc lao động phổ thông có thu nhập cao hơn. Tình trạng thiếu hụt giáo viên cục bộ tại nhiều địa phương không chỉ làm giảm chất lượng dạy và học mà còn gây mất cân bằng trong việc tiếp cận giáo dục của học sinh. Rõ ràng, nếu không có một giải pháp căn cơ về mặt chính sách tài chính, mọi nỗ lực cải cách chương trình hay phương pháp giáo dục đều khó có thể đạt được hiệu quả tối ưu.
Luật hóa thang lương cao nhất: Lời giải cho bài toán phát triển bền vững
Đề xuất của Bộ Giáo dục và Đào tạo trong dự thảo Luật Nhà giáo lần này được đánh giá là một bước đi dũng cảm và thực chất. Việc luật hóa quy định lương của nhà giáo được xếp cao nhất trong hệ thống thang bảng lương hành chính sự nghiệp là sự cụ thể hóa tinh thần của Nghị quyết số 29-NQ/TW.
Tính đến tháng 6.2026 cả nước còn thiếu 104.516 giáo viên trong biên chế so với định mức quy định của Bộ GDĐT. Một số tỉnh thiếu nhiều như Điện Biên (thiếu 1.752 giáo viên), Tuyên Quang (thiếu 1.753 giáo viên)…
Biên chế năm 2026 được giao tại Quyết định số 185-QĐ/TW ngày 2.6.2026 của Bộ Chính trị giảm nhiều so với năm 2025 dẫn đến biên chế giáo viên được giao giảm theo. Nhiều địa phương đã tổ chức tuyển dụng hoặc đã có kế hoạch tuyển dụng số biên chế được giao năm 2025 chưa sử dụng nay phải dừng lại.
Bên cạnh mức lương cơ bản được ưu tiên, dự thảo cũng đề xuất các khoản phụ cấp ưu đãi nghề nghiệp đặc thù. Đây là công cụ điều tiết vĩ mô cực kỳ quan trọng:
- Thu hút nhân tài: Tạo động lực cho những học sinh xuất sắc nộp hồ sơ vào các trường sư phạm, thay vì xu hướng né tránh ngành sư phạm như những thập kỷ trước.
- Giữ chân giáo viên giỏi: Giúp các thầy cô có thâm niên, chuyên môn cao yên tâm cống hiến, không phải phân tâm bởi các công việc tay trái để mưu sinh.
- Hỗ trợ vùng khó khăn: Các khoản phụ cấp đặc thù sẽ là thỏi nam châm thu hút giáo viên trẻ về công tác tại vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, góp phần thu hẹp khoảng cách phát triển giáo dục giữa các vùng miền.
‘Không thể đòi hỏi một nền giáo dục chất lượng cao dựa trên sự hy sinh đơn độc và thầm lặng của những người thầy thiếu ăn, thiếu mặc. Chăm lo cho nhà giáo chính là chăm lo cho tương lai của quốc gia.’ – Nhận định từ các chuyên gia giáo dục.
Hơn cả thu nhập: Nâng cao vị thế và sự tôn nghiêm của nghề giáo
Tăng lương là điều kiện cần, nhưng chưa phải là điều kiện đủ. Song hành với việc cải thiện thu nhập, dự thảo Luật Nhà giáo cũng chú trọng đến việc đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng và đặc biệt là kiến tạo một môi trường làm việc dân chủ, thân thiện.
Khi người thầy được giải phóng khỏi những áp lực cơm áo gạo tiền, họ sẽ có thêm không gian và tâm trí để sáng tạo, đổi mới phương pháp giảng dạy. Đồng thời, một môi trường sư phạm tôn trọng cá tính sáng tạo, tôn trọng nhân phẩm và quyền tự chủ chuyên môn của giáo viên sẽ là bệ phóng vững chắc để họ cống hiến hết mình. Sự tôn nghiêm của nghề giáo phải được bảo đảm bằng cả giá trị vật chất xứng đáng và giá trị tinh thần cao quý.
